Niyazi Erdoğan Röportajı

Öncelikle sizi biraz tanımak ve kariyere başlama noktanızı öğrenmek istiyoruz.

20 Ocak 1978 Tarsus doğumluyum. İstanbul Teknik Üniversitesi mimarlık bölümünden 1999 yılında mezun oldum. Almış olduğum mimarlık eğitiminin yapmış olduğum işlerde çok büyük faydasını gördüm. Mimarlık okumak benim için çok büyük bir şanstı ve keyifle okudum. Mezun olduktan sonra büyük bir keyifle dört yıl profesyonel anlamda mimarlık yaptım. Mezun olduktan sonra aynı üniversitede Mimarlık ve Sanat Tarihi alanında yüksek lisans yaptım. Bu kış mimar bir arkadaşımla beraber tekrar bir projede yer aldım. Ben lisedeyken mesleklerle alakalı olarak çok bilinçli bir yönlendirme yoktu maalesef. Ben hep moda ile alakalı işler yapmak istiyordum fakat o zamanlar hep stilistlik olarak bilinirdi. Ayrıca matematik ve fen alanında da oldukça başarılı bir öğrenciydim. Durum böyle olunca güzel sanatlar mı okuyayım yoksa başka bir bölüm mü emin olamıyordum. Ailemin de düşüncesi kolumda her zaman bir altın bileziğimin olmasıydı. Bu sebeple onları da ikna edebileceğim bir bölüm okumam gerekiyordu. Hal böyle olunca mimarlık ve endüstriyel tasarım bölümleri başta olmak üzere tıp ise sonda olacak şekilde bir tercih listesi hazırladım. Doktor olmayı hiç istemiyordum fakat babam da tam tersi doktor olmamı istiyordu. Bu yüzden sonuç olarak mimarlık kazandığım halde bile tavır koydu, düşünün artık moda tasarımı olsaydı nasıl bir tepki koyardı. Ben tamamen ailemi düşünerek bir tercih yaptım ama büyük bir keyifle okudum. Hala bağlantılarım devam ediyor. Sınıf arkadaşlarım akademisyen oldular onlarla dersler veriyorum, beraber workshoplar, projeler yapıyoruz.

Mimarlık ile moda sektörünü nasıl bağdaştırıyorsunuz?

Mimarlık görsel olarak beni çok besleyen bir şey, ilham aldığım bir alan. Ben erkek koleksiyonu hazırlamayı mimarlığa çok benzetiyorum. Mimarlıkta bir sürü sınır vardır ve bu sınırlar içerisinde en iyisini yapmaya çalışırsın. Örneğin; arazinin koşulları, müşterinin parası, istekleri ve zevkleri vardır. Tüm bu sınırlar içerisinde en iyisini yapmaya ve en iyi mekân kurgusunun ortaya çıkarmak zorundasınız. Erkek giyimi de aynı bu şekildedir. Erkeğin çok keskin sınırları var. Onu giymez, bunu giymez, bu rengi sevmez, bunu kullanamaz… Bu yüzden daha işin tekniğine ve detayına ilişkin bir şeyler yapmak gerekiyor, ben de detay ve teknik geliştiriyorum. Tabi tasarım sürecim boyunca bunu idrak edip geliştirmem çok sonraları oldu. Ben daha başka şeylerin derdindeydim. Daha kostüm gibi işler yapıyordum, ilk koleksiyonlarım bu şekilde doğmuştu. Daha tiyatral şeyler yapıyordum. Aslında o dönemin stilinden ilham alırsın ve bu döneme uygun şeyler yaparsın fakat ben bire bir o dönemin kıyafetlerini tasarlıyordum. İlham almaktan öte direkt olarak onları yapıyordum. Çok az giyilebilir, giyilecek mi derdi olmadan yapıyordum. Sonuçta hizmet ettiğim sektör moda endüstrisiydi.

Tasarımcılık süreciniz nasıl gelişti?

Paris’e Parsons School of Design’a gittim. Dört yıl mimarlık mesleğimi yaptıktan sonra kafayı yeniden lisans okumakla bozmuştum. Henüz askere de gitmemiştim. Sonra İTKİB’in Genç Moda Tasarımcıları Yarışması vardı, şimdiki adıyla KOZA. Bir arkadaşım benim için başvuru formu almış ve doldurmuş. Ardından bana geldi ve ikimiz adına başvuru yaptığını benim de bu yıl katılacağımı söyledi ve böylece katılmış oldum. Ben o yarışmada finale kaldım. Katılan üç yüzün üzerindeki dosyadan finale kalmıştım. İTKİB tarihinde ilk kez mimar birisi finalist olmuştu ve oldukça etkileyici bir sunum gerçekleştirmiştim. Ardından yarışma ile birlikte artık bu organizasyonun kanatları altında bir tasarımcı olmuştum ve iş teklifleri geliyordu. Bir yandan mimarlık yaparken bir yandan da bir şirketin tasarım ofisinde çalışmaya başlamıştım. Ardından NESIGN Design Factory’i kurdum. Bu bir şahıs şirketiydi ve kurarken aslında kendi adıma tasarım yapmak gibi bir amacım yoktu, tamamen tasarım yapmak için kurmuştum ve bu adı vermiştim. Daha sonra onu kapattım Niyazi Erdoğan Limited Şirketi’ni kurdum. Tabi tüm bu süreçler boyunca da koleksiyonlar hazırlıyordum.

Diğer tasarımcılardan kendinizi hangi noktalarda farklı görüyorsunuz?

Şöyle söyleyeyim, farklı olma taraftarı değil de ben kendi özelliklerimi sayayım, siz de aradaki ayrımlar hakkında çıkarımlarda bulunun. Öncelikle Niyazi Erdoğan markasının çok belirgin bir DNA’sı var. Bunlardan bir tanesi maskulen bir marka olması, bu marka maskulen bir marka ve her ne kadar olmadığını iddia edenler olsa da ben öyle olduğunu konusunda diretiyorum. Çağdaş bir marka, tamamen şehirli, geleneklerine bağlı ve aynı zamanda mimariden ilham alan bir markadır. Benim milliyetçi bir tarafım da var, bunu özellikle vurguluyorum. Ben mesela sadece Türk mankenlerle çalışıyorum, yabancı manken çıkmaz defileme. Ek olarak Türkçe şarkı çalmak bana keyif veriyor, sadece Türk kumaşları kullanıyorum. Her zaman topraklarımızda var olan değerleri kullanıp ortaya çıkarmak gerektiğinin kanısındayım. Ayrıca tasarımcı her yaptığı şeyde aslında yaptığı işte aynı zamanda da iş adamı olduğunu unutmamalıdır. Marka sahibi olan bir tasarımcı olmak istiyorsanız eğer tasarımcılığınızdan çok iş adamlığınız konuşmalı. Ekonomiden, muhasebeden, üretimden, lojistikten vs. anlamak gerekiyor ya da bunların hepsini organize edebilecek güçlü bir yönetiminin olması gerekiyor. Bu işi hakkıyla yapabilen çok az tasarımcı var.

Markanızı kurarken ilk etapta en çok nelere dikkat ettiniz?

Bu sektöre ilk girdiğim zaman yaş itibari ile çok gençtim zaten. Bir marka yaratmak için yola çıkmadım. Benim tek niyetim üretmek ve onları insanlarla paylaşmaktı. Daha sonra bunun marka yaratma sürecinde olduğuna vakıf olmam beni İstanbul Fashion Incube tasarımcılarından biri haline getirdi. Orada birçok danışmanlık hizmeti aldık. Tasarımdan markaya kadar birçok konuda çok ciddi eğitimlere katıldık. Hatta bu eğitimlerden sonra ben kendi logomu bile değiştirdim. Bugünkü Niyazi Erdoğan logosu haline geldi. Eskiden imzamı kullandığım daha farklı bir logom vardı. Demek istediğim markamı kurma sürecini tamamen Incube’da kat ettim.

Kariyer hayatınızda hukuki bir tavsiyeye ihtiyacınız oldu mu?

Bu zamana kadar yaptığım herhangi bir şey birileri tarafından kullanılmadı. Markalaşma sürecinde de hiçbir hukuki tavsiye almadım ama ilk önce marka tescilimi vs. bir patent şirketi aracılığıyla gerçekleştirdim. Daha sonra kendi üzerime olanları şirketim üzerine aldım. Açıkça söylemek gerekirse bir hukuki danışmanım da şuan için yok. Çok büyük bir hukuki problemle de karşılaşmadım. Bir keresinde koleksiyon hazırladığımız bir Fransız şirketinin ürünlerinin tasarımında,  tasarım bölümünden biri Fransa’da ünlü bir fotoğrafçının çekmiş olduğu ikonikleşmiş bir fotoğrafı tişörte basmış ve şirket de ürünleri satın alıp satışa çıkarmıştı. Ardında fotoğrafçı o markaya karşı hak iddia etmişti ve şirkette doğal olarak koleksiyonu bizler hazırladığımız için bize gelmişti.

Bu hukuki konu hakkında nasıl bir yol izlediniz?

Konuyla ilgili olarak uluslararası bir dava olduğu için bir avukatla görüştüm. Telif haklarıyla ilgili olarak çok bir bilgisi yoktu fakat en azından usul açısından nasıl bir yöntem izlememiz gerektiğini gösterdi. Onun göstermiş olduğu yolda ilerledik. Sonuç olarak çözüme kavuşturduk.

Moda endüstrisine baktığımız zaman moda markaları ve onları takip eden endüstrinin geri kalanı var. Gucci, Fendi, Prada vs. bunlar en üstteler ve neredeyse trendleri onlar belirliyorlar. Bu sebeple aslında onların hak iddia ediyor olmaları gerekir ya da tasarımcı olarak benim hak iddia ediyor olmam gerekiyor. Prada benim bir tasarımımı taklit etse, bunu taklit ettiğine dair nasıl bir ispatta bulunacağım konusunda emin değilim, sonuçta karşımdaki adam Prada yani. Ben bunu yaşadım. “Gece” isimli koleksiyonu ilk yaptığımda aynı sezon Ermenegildo Zegna “Night” diye bir koleksiyon çıkardı. Fotoğraf çekimleri, ışık açıları bile o kadar benziyordu ki anlatamam. Tabii üzerinden baya bir zaman geçti bu olayın. Elbette ki bu sektörde birileri diğerlerini mutlaka takip ediyor. Bunlarla uğraşılıyor mu diye sorarsanız zannetmiyorum.

Bazen öyle şeyler oluyor ki göz yummak durumunda kalıyoruz. Mesela bir ürünü bir firma için tasarlıyorsun o aşamadan sonra her ne kadar ben tasarlamış olsam da o artık o firmanın ürünü ve götürüp markaya sunuyor, marka onu beğeniyor ama fiyat, kumaş vb. konularda anlaşamadığı zaman görseli alıp anlaştığı başka bir firmada yaptırıyor. Böyle şeyler de olabiliyor. Buna da üretici genel olarak göz yumuyor çünkü elinde o an için yürüyen aktif işleri var. Bir defasında da sebebini şuan hatırlamıyorum ama bir konu hakkında fikir almak için işinin ehli olan Av. Erdem Eren’e danışmıştım.

Niyazi Erdoğan bir erkek giyim markası, peki kadın ve ya çocuk koleksiyonu hazırlıyor musunuz?

Elbette, ihracatta kadın da hazırlıyorum, çocuk da hazırlıyorum. Benim için sadece erkek koleksiyonu hazırlıyorum diye bir şey yok. Benim markam sadece erkek markası ama ben her şeyi tasarlayabilen bir tasarımcıyım. Kadın, erkek, çocuk fark etmiyor anlayacağınız.

Peki sizce yurtdışındaki moda markaları ve tasarımcılar haksızlığa uğradıkları ya da ürünlerinin taklit edildiğini düşündüklerinde hangi yollara başvuruyorlar?

Çok bir bilgi sahibi değilim bununla alakalı olarak ama çok büyük markaların bunu çok ciddi bir şekilde takip ettiklerini biliyorum. Bu konuları takip edip ilgilenecek bir ekipleri mutlaka vardır.

Sizce üretim aşamasından önce ürünün herhangi bir fikri hak ihlali teşkil edip etmediğinin kontrolü mümkün müdür?

Moda sektörü buna uygun bir sektör değil maalesef. Ürünün tasarım aşamasından üretim aşamasına geçip, piyasaya sürüldüğü zaman arasındaki süreç inanılmaz kısa ve her şey çok hızlı ilerliyor. Tasarımın üretime girmeden önce böyle bir kontrolden geçmesi özellikle hızlı moda markaları için çok büyük bir zaman kaybı ve neredeyse imkânsız. Ürünün tasarlandığı an ile mağazada satışa çıktığı an arasında geçen süre sadece bir buçuk ay.

Bir spor ayakkabı markası için hazırlamış olduğunuz kapsül koleksiyondan bahseder misiniz?

Asics için geçen kış yaptığımız bir projeydi. Uluslararası bir marka olmasına rağmen yerel bir proje olarak Türkiye’de gerçekleştirildi. Asics’in PR ajansının düşüncesi markanın bir spor markası olduğu algısını kaybetmeden, sokak algısını arttırmadan satış rakamlarını yükseltmesi mümkün değildir şeklindeydi. Bu da bugün Nike’ın yaptığı şey aslında. İnsanlar NikeAir’lerini giyip sokağa çıkmadığı sürece sadece spor yapan insanların giymesi durumunda satış rakamları yükselmeyecektir. Bunun için küçük bir kapsül koleksiyon hazırlayıp lansman düzenledik, insanlara bu markayı anlatıp böyle bir algı oluşturmayı hedefledik.

İnci ile yapmış olduğunuz bir marka iş birliğiniz vardı. Kısaca bahsedebilir misiniz?

İnci için toplam dört koleksiyon hazırladım: 2012/2013 yaz, 2012/2013 kış, 2013/2014 yaz ve 2013/2014 kış. Bu benim ilk marka işbirliğimdi. Markanın isim hakkını kullanmak üzere iki yıllık böyle bir anlaşma yaptık. Marka ile yapılan sözleşme çerçevesinde tasarımlara ilişkin haklarımı markaya devrettim ve tabii kendi ismimi kullanma hakkımı da devrettim. Ürünlere benim ismim basıldı, benim logom kullanıldı. Bu projenin satış rakamları da oldukça iyiydi.

Ayrıca özellikle çantalarıyla bilinen bir aksesuar markanız olan NİYO var. Biraz da onun hakkında bilgi verebilir misiniz?

Şuan sadece çanta üzerine çalışıyoruz, IPad kılıfı da yaptık, sonrasında üretimini devam ettirmedik. Geçen yıl perakende sektöründeki durumlar sebebiyle karar verememiştik ama çantaların tasarımı ve üretimi halen devam ediyor. NİYO diye de ayrı bir şirket söz konusu. Ortaklı bir proje olarak başladık. Bu ortaklı limited şirketinin %50’sine ben sahibim. Ortaklar olarak aramızda bir görev dağılımı var onlar daha çok satış pazarlama ile ilgileniyor ben ise üretim takibi ve koleksiyonlarla ilgileniyorum. Bu markanın tüm hakları da şirkete aittir.

Defilelerinizdeki mankenler üzerinde gördüğümüz aksesuardan ayakkabıya tüm parçalar sizin tasarımınız mı, yoksa sponsorluk anlaşması yapıyor musunuz?

Görmüş olduğunuz tüm ayakkabı, terlik, çanta benim tasarımım. Bu zamana kadar ne gözlük, ne saat, ne de başka bir şey çıkmadı bana ait olmayan. Zaten birisinin benim defileme gözlüğünü çıkarması için bana yüklü miktarda bir para ödemesi yapması gerekir. İnci bana ayakkabı için sponsor oldu ve benim tasarlamış olduğum ayakkabıları üretti. Bir sezon da Konya Selçuk Üniversitesi öğrencileri ile yapmış olduğumuz proje kapsamında onlar ayakkabıları üretti.

Şu an öğrenmiş olduğumuz kadarıyla bir lisede ders veriyorsunuz. Hangi konu ve çerçevede bir eğitim veriyorsunuz?

Evet, Bayrampaşa Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi’nde ders veriyorum bu yıl. Bütün yıla dağınık bir ders programı hazırladım. Ben de eğitime dair bir şeyler yapmayı çok istiyorum. O okul da benim için çok kıymetli çünkü bazı şeylerden mahrumlar. Mezun olduklarında sadece modelist ya da makine ustası olacaklarını yahut hiçbir şey olamayacaklarını düşüneneler var aralarında. Onlara böyle bir şeyin olmadığını, bu sektörün nasıl bir sektör olduğunu iş kollarını tüm boyutlarıyla anlatmaya çalışıyorum.

Moda hukukunu daha önce duymuş muydunuz?

Moda Hukuku Enstitüsü ile duydum. Daha öncesinde sektöre ilk girdiğimde elbette ki hukuka dair terimler duymaya başlamıştım. Telif hakkı, marka tescili, tasarım tescili, patent vs. bunların yapılması gerektiğinin farkındaydım. Aynı zamanda Moda Tasarımcıları Derneği üyesi olduğum için oradan da biliyordum bazı şeyleri. Ama bu konu ile ilgili ilk ciddi eğitimi İstanbul Fashion Incube’da Moda Hukuku Enstitüsü sayesinde aldım. Daha öncesinde dediğim gibi sağdan soldan duyuyordum.

Şuan için bir hukuki danışmanlık hizmeti alıyor musunuz?

Hayır, şuan çalıştığım biri yok ama ihtiyacım olduğu anda sizlere ulaşabilirim. İnşallah böyle bir şeye ihtiyacım olmaz olursa da artık size geliriz.

Tolgahan Ercan Kayhan

Öğrenci Temsilcisi

Kemerburgaz Üniversitesi

 

 

 

 

 

Comments are closed.

SOSYAL MEDYADA BİZİ TAKİP EDEBİLİRSİNİZ

YASAL UYARI

Web sitemiz, kamuya genel bir bilgi sağlamak amacıyla hazırlanmıştır.
2017 © Tüm telif hakları Moda Hukuku Enstitüsü’ne aittir.
Moda Hukuku Enstitüsü web sitesinin kısmen ya da tamamen kopyalanması yasaktır ve aksi davranış telif hakkı ihlali teşkil eder.

open