Tuvana Büyükçınar Röportajı

Kariyerinize başlama noktanızı anlatabilir misiniz?

Modaya karşı eğilimim ve hassasiyetim neredeyse çocukluk yıllarıma dayanıyor,  annemle birlikte tüm Vizon dergisi ekibi aracılığıyla da o dünyanın hep içinde oldum. Ama moda sektörüne aktif olarak girmem 1991 yılında çeşitli dergilerde moda editörlüğü yapmaya başlamamla gerçekleşti. Mimar Sinan Üniversitesi’nde Endüstri Ürünleri Tasarımı okurken ya dekorasyon ya da moda tasarımı alanında ilerlemek konusunda kararımı vermiştim. İlk markam olan “A46”yı, 1999 yılında Nişantaşı Abdi İpekçi Caddesi’nde o zamanki kapı numarası 46 (şimdi 42 oldu) olan Kaşıkçıoğlu Apartmanı’nda, uluslararası tasarım markalarını ithal eden konsept butiğimiz için kurduk.  2003 yılında ise eşim Selim’le “A46 Organization”u hayata geçirdik.  Yine 2005 yılında, öncesinde A46 mağazamızda zaman içerisinde ithal markalar yerine kendi tasarımlarıma yer vermeye ve tasarımlarımı dünya moda takvimine uygun olarak koleksiyon mantığı ve bütünlüğünde üretmeye başlamış olduğum için, aynı zamanda ihracatını da yapacağım “Tuvanam” markamızı ve hemen ardından eveningwear yerine daily-chic koleksiyonlarımızı içeren “Tutti”yi kurduk. Son olarak sevgili ortaklarım Emine Kütük ve Alara Koçibey’le 3 Moms ve 3 Homes markalarıyla çocuk odaları ve ev dekorasyonuna yönelmiş olduk.

Sizi diğer tasarımcılardan ayıran en önemli fark sizce nedir?

Aslında bu soruya cevap vermek için sizin dışarıdan görüşünüz ve mukayesenizi daha gerekli buluyorum, çünkü ben şahsıma münhasır ayrıştırıcı özelliklerimi düşündüğüm zaman, tüm diğer tasarımcıları yakinen tanımam gerektiği duygusuna kapılıyorum.  O açıdan belki de çok net ayrımlara değinemeyebilirim, zaten hepsi de öyle yapıyor diye düşünüyorum, dolayısıyla ben kendimi anlattıktan sonra bu konudaki fikir ayrılığı ya da görüş ayrılıklarının yorumlamasını size bırakayım. Ben son derece disiplinli bir şekilde işime sarılan, her şeyden önce heyecanla hareket eden, maneviyata çok önem verip, manevi duygularını da çok derin yaşayan, çok candan biriyim. Hiçbir zaman işim gereği profesyonelleşip, duygularımı bir kenara koyup, salt maddiyata ya da sonuca dayalı işbirliği ya da servis sağlayamıyorum. Ve de bir kadın olarak duygusal açıdan da koleksiyonlarımla özdeşleşmem sonucu kendim giyemeyeceğim, tercih etmeyeceğim tasarımları hayata geçirmiyorum, çünkü 16 yaşından 70 yaşına kadar beni anlatabilecek skalada bir koleksiyon ruhuna ve markaya sahibim. 16 yaşındayken giydiklerimde ne kadar şıksam 70 yaşında giydiğimde de âşık olacağım koleksiyonlar yapıp benim gibi, bana yakın zihniyet ve ruhta olanlara servis vermek istiyorum. Sorumluluk böyle olunca tamamıyla duyguların yönettiği koleksiyonlar ortaya çıkarıyorum. Öte yandan diğer tasarımcılardan farklı olarak kendimde gördüğümü söyleyebileceğim, şu anda faal olduğum sektörlere baktığımızda içi içine sığmayan, hayal ettiği her türlü projeyi gerçekleştiren, imkânsız nedir bilmeyen bir tasarımcı olmam. Örneğin biri gelip de “Yarına kadar bu mümkün müdür?” dediği zaman, insanlar haklı olarak, muhtemelen ekibine olan saygısından ya da zamana olan saygı ve bağımlılığından, “İmkânsız, maalesef yapamam” diyebilir ama ben “Hayır”ın değil, “Tabii ki yaparız”ın tarafında oldum her zaman. Ekibimi de bu şekilde geliştirdim diyebilirim. Çünkü bugün servis sektörü hakikaten çok nankör ama benim amacım o anda o servisi verdiğimde “kasama ne kadar meblağ giriyor” değil, “bir kişinin kalbini daha ne boyutta fethettim” açısıyla yaklaşmam. Bir de yanılmıyorsam yıllardır çok farklı koleksiyon ve temaları işlememe rağmen, bakıldığında “bu Tuvana Büyükçınar” dedirtmeyi başardım. Tabii ki birçok tasarımcıda da bu durum geçerli ama Türkiye’de benim gözlemlediğim şey,  tasarımcıların iki sezon arayla çok farklı şeyler yapabiliyor olması. Ama benim başladığım günden geldiğim güne kadar çizgim, ışıltılarım, kullandığım dokular, çok karakter değiştirdi diyemem. Şimdi bu sene böyle bir trend var, bunu yapayım gibi bir yaklaşımdan ziyade iç güdülerimle ve kendime kattıklarımla hareket ettim. Bu doğrultuda koleksiyonlarım daha çabuk benimsendi, benimsendiği için de markalaşma sürecim çok hızlandı. Demin de bahsettiğim, beni diğer tasarımcılardan ayırabilecek sanıyorum en belirgin özellik tasarım faaliyetlerimin ya da hayal gücümün sadece modaya yönelik değil, yıllardır savunduğum “moda her yerdedir, tasarım her yerdedir, vizyon her yerdedir, insanın yaşamına yansır, bu lifestyle bir özelliktir” bakış açımı geliştirerek sürdürmem. Çoğu kişi daha sınırlı bakıp, zaten modayı ancak bu şekilde yapabiliriz, işimizi halihazırda yönetiyoruz mantalitesine sahipken, benim önce organizasyonla adım attığım farklı sektörlere yönelik bakış açısını, Tuvanam Baby Couture’le devam ettirip, ondan sonrasında yepyeni bir vizyon olarak 3 Moms’ı hayata geçirip, 3 Moms’tan sonra da bugün 3 Homes’u lanse ettiğim, günün sonunda 4 markaya tasarımcılık hizmeti verdiğim ve kreatif direktörlüğünü yaptığım bir hayatım var. Böyle baktığınız zaman bir müşterimin Tuvana Büyükçınar tasarımlarıyla 16 yaşında, hatta ilkokul mezuniyetine gidersek daha 12-13 yaşlardan başlayan bir servisle, hatta daha da geriye gidersek bir mevlit elbisesiyle 1 aylık bebekken tanışması mümkün; o 1 aylık bebek 4 yaşına geldiğinde Tuvanam Baby Couture’le devam edip, daha sonra ilkokul mezuniyetinde kapımı çalıp, sonra ortaokul mezuniyeti, lise mezuniyeti derken söz kıyafeti, nişan kıyafeti, kına gecesi, gelinliği, düğünü, sonra bebek odası, şimdi de eviyle, aslında tüm hayatında var olabilmem söz konusu. Tüm bu branşlarda kendi kendimi de geliştirdiğim ve kendimi bulduğum, bir projede takıldığımda diğer bir markayla kendimi tekrar, adeta meditasyon yapar gibi yeniden doğurduğum alanlarda faaliyet gösteriyorum ve bunun da bir benzeri dünyada çok az sanıyorum. Ralph Lauren’i göz önünde bulundursam bile Home, Kids gibi markalarıyla onların da organizasyon ve bebek odası birimleri yok, o yüzden bu yapının eşini benzerini bilmediğim doğru, ben görmediysem o ayrı tabii.  

Muadilliniz yok gerçekten de! Markanızı oluştururken ve şirketinizi kurarken ilk olarak nereden başladınız? En dikkat ettiğiniz nokta ne oldu?

En dikkat ettiğim nokta ne istediğimi bilmek oldu. Ne istediğimi çok iyi biliyordum, beni neyin mutlu edeceğini biliyordum, dolayısıyla peşinden gittim. Daha sonra zaten diğer istediklerim de suyun kendi akacak yolunu bulması gibi dallandı, budaklandı, şekillendi, kocaman ağaçlar oldu hepsi. Bir markanın başlangıcı hep sancılıdır gerçi ama ben kriz ortamında, yani depremin üstüne bir markalaşma süreci geçirip A46’yı açan biri olarak, her zaman kendi segmentimizde lider olabileceğimizden ve bu ülkeye vizyon katabileceğimizden çok emindim.  Daha ilkokulda Eiffel’e çıkıp, Eiffel’in merdiven sayısını ezberlemekten tutun da, Paris’e her gittiğimde Louvre’u tekrar tekrar gezmek, gezdiğim odaları ve galerileri bir kez daha dağarcığıma kazımak gibi, çok güzel birikimlerle 20’li yaşlara geldim. Bu süreçte Sapanca’da köylülerle de yaşantım oldu, Burgazada’da bambaşka bir entelektüel hayatım da oldu, yaz okulları, ailemle gittiğim seyahatler, çok gezmek, çok görmek, çok biriktirmek benim hamurumu öyle bir şekilde hazırladı ki, üzerine de Mimar Sinan kimliği eklenince zaten vizyoner bir gencin inşa ettiği dallar ortaya çıkmış oldu, aslında çok büyük bir şey keşfedilmedi diyebilirim o bakımdan belki de. Ama 1999 yılındaki deprem krizinin üzerine, herkesin “Deli misin?” dediği bir dönem olmasına rağmen, birikimlerimin içimde fırtınalar kopartmaya başlamasının böyle rizikolu bir ana denk gelmesi yüzünden dursaydım hata yapmış olacaktım, durmadım, devam ettim ve sağ olsun tüm kainat da yardımcı oldu, başta ailem ve ekibim olmak üzere. Bu yolda ekibin ne olduğunu öğrendim, daha önceleri “ben” dediğim için “ekibim” demeyi öğrendim ve onlarla birlikte büyüdüm. Markalaşma süreci ise şöyle oldu: özel hayatımdan çok işim dedim, tatilden çok işim dedim, evlenip çocuk yapmaktan önce işim dedim,  her şeyden önce işim dedim, bugün de o bana meyvesini veriyor sanırım çünkü böyle bir zaman zarfında bu kadar sıyrılıp küçücük bütçelerle dev markalara kafa tutmak işinizi çok sevmek ve çok gözlemlemekten geliyor diye düşünüyorum. Tabii şöyle bir şey de var, anne-babası çalışan bir ailede büyüdüm, özellikle annenin çalışması sayesinde bir kadının neler yapabileceğiyle ve sınırsızlığıyla ilgili çok boyutlu bir öğrenim süreci oluyor, örneğin benim annem Maçka’da otururken Cağaloğlu’ndaki işyerine karda yürümüş bir kadındır. O gün işe gitmeme opsiyonu varken, kabul etmeyip, bastonla yürüye yürüye işe gittiğini bilirim. Hatta geçmişte ben de onun işine karşı sahipleniciliğinden evladı olarak şikayet ederken, bugün kendim de aynı şeyi yapıyorum. Yorgunluktan ölsem bile işime çok severek, koşa koşa geliyorum. Ama bu noktada annemin bir moda dergisinde çalışması, basının hayatımdaki gücünü, moda çekimlerinin, moda editörlerinin önemini bilinçle idrak etmem açısından çok önemli bir faktördü. Bir vücudun can damarlarının insana anatomik bütünlük içerisinde kan pompalamasını analiz edercesine, moda dünyasında markalaşmak için tüm kılcal damarları öğrenmiş oldum, markalaşmanın sadece yaratmak ve o tasarımı vitrine koyup satmakla olmadığını, bunun iletişim ayağının ki sosyal medya zaten bugün aldı başını gidiyor, sosyal medya gücünün, kişisel küçük organizasyonların, kalbe değmenin ne olduğunu bilerek ve tüm sacayaklarını keşfederek bu noktaya geldim. Sanırım o yüzden de bir anda saman aleviymişçesine markalaşıp yok olmak yerine yerimizi koruduk diyebilirim.

Siz depremin üzerine bir volkanik patlama daha yaratmışsınız böylelikle içinizde biriken enerjiyle Tuvana Hanım J Kariyer hayatınızda hukuki bir tavsiyeye ihtiyacınız oldu mu? Kariyer hayatınızda haklarınız için mücadele etmek durumunda kaldığınız olaylar yaşadınız mı? Yaşadıysanız bu durumda nasıl yol aldınız?

Çok oldu, olmaz mı? Öncelikle ilklerin tasarımcısı olduğum için, birçok tasarımda öncülük yaptığım, birçok malzemeyi öncül olarak kullandığım için, çok kişiye ilham kaynağı oldum. Ama artık bu bir yerde ilham kaynağı olmaktan çıktı, birebir taklitlere geçti. Hatta üretim yaptığım atölyeden, belirli bir ücret karşılığı ürünlerimin alınıp, üzerlerine başka tasarımcıların etiketleri konarak daha benim reyonuma girmeden satışa çıktığı günler oldu. Ürünlerimin mağazadan bizzat satın alınıp Osmanbey’de röprodüksiyonlarının yapıldığını görmek, birebir aynı kalıplarla müşterilerine servis verildiğini duymak, tüm bunlardan dolayı insan çıldıracak gibi oluyor ama aldığım cevap hep şuydu: “Patentini de alsan, iznini de alsan, en ufak bir değişiklik yapıldığı anda hiçbir yasal yaptırımı olmaz”. Bu noktada tabii ki hukuki destek almayı çok istedim ama herkes boşa çıkacağını söyledi, sanırım sizin sayenizde artık öyle olmayacak. Bir de bazen müşterilerle enteresan diyaloglar yaşanabiliyor, çok sorunlu, kendi kendisinden mutlu olamayan bir kadın, zaten problem çıkarmak için her türlü yola başvurmasının da ötesinde “Sizi mahkemeye vereceğim” diyebiliyor mesela elbise kafasındaki, hayalindeki gibi olmadığı için. Yani biz elimizden geleni yapmışız, Türkiye’de çalışmadığımız ne ünlü kişi, ne aile varken, bu kadar defile yapmışken, ulusal ve uluslar arası markalaşma sağlamışken, rüştümüz zaten belli, insanlar bir anda “Mahkemeye vereceğim” diyor, mahkemeden ne sonuç alacak, hayal gücünün karşılığını alamamasının duruşması ya da muhakemesi yapılabilir mi bilmiyorum ama bu gibi durumlarda benim de bir avukata danışmam gerekiyor tabii ki. Ya da bir tasarımcı olarak, çok duygusal yaklaşan biri olduğum için, hukuki haklarımın ya da müşteri karşısında kendimi koruyabilecek haklarımın ne olduğunu, ne mağazacılıkta, ne kişisel servis konusunda bilmiyorum, umarım bir gün sizin sayenizde öğrenme şansı bulurum.

 Yurt dışındaki tasarımcılar ve moda markaları sizce haksızlığa uğradıkları durumda ya da ürünlerinin taklit edildiğini düşündüklerinde hangi yollara başvuruyorlar?

Eminim hukuki süreçlere başvuruyorlar ama o noktada da şunu düşünüyorum. Louis Vuitton gibi dünya devi, hiçbir ekonomik sarsıntı geçiremeyecek bir şirket, bugün en çok taklit edilen markaya sahip. Yani belki her yerden toplatılıyor, cezai şartları var, ama halen belki de en çok üretimi Türkiye’de yapılıyor Çin’le birlikte. Bunun haricinde Lacoste tshirt örneği, Lacoste bugün eminim milyonlarca dolarlık tazminat davası açıyor ne kadarını kazandığını bilmesem de, ama ülkemiz zaten maalesef bu kopyalama ve işporta noktasında en başı çekenlerden bir tanesi. Şimdi dünya devlerinin kendini koruyamadığı ortamlarda benim gibi küçük bir üreticinin ya da tasarımcının nasıl başa çıkacağını düşünmek çok korkunç ama dünya devlerinin yöneticilerinin de, nasıl olsa fikir bizde, bizi beyin takımı olarak topyekun çalmaları gerekir diye düşündüklerini sanıyorum, ya da kendimi avutuyorum. Elbette cezai yaptırımlara yönelik çok ciddi avukatlık görüşmeleri ve anlaşmaları var diye tahmin ediyorum ama lokal ve global olarak bu konudaki yasalarla ve işleyişle ilgili çok yetersiz bir bilgi şüphesiz. Bu ders olarak çalıştırılmalı muhakkak, nasıl yapılıyor, yurtdışında ne gibi cezai müeyyideler var, bir tüketici olarak siz görüp o kurumu şikayet ettiğinizde, kuruma ceza tebliğ ediliyor mu, tüm bu konularda detaylı olarak bilinçlenmemiz şart.

 Moda hukukunu daha önce duymuş muydunuz?

Yurt dışında bu terminolojinin var olduğunu duymuştum ama Türkiye açısından herhangi bir girişim olmadığını, sadece patentlere başvurulup birtakım aksiyonlar alınabildiğini duymuştum. Zira Türkiye’de böyle bir oluşumun olacağı aklımın ucundan bile geçmiyordu çünkü eğitimin bu kadar geri olduğu bir ortamda ve ülkede, özellikle Arabesk popüler kültür haline gelmişken, bu tür kuralları olan ve de kişiyi koruyabilecek bir olgunun varlığına, hele şu anda ülkemizin uğraştığı bu politik ortamda sıra gelebileceğini hiç düşünmüyordum. Bugün röportaj vesilesiyle sizden duyduğum bu haber karşınızda son derece sevindim, bizim için, bize hizmet verebilecek muhteşem bir uzmanlık alanı bence, dediğim gibi yurt dışı için tabii ki varlığından haberdar olsam da. Ama Türkiye için çok sevindirici, bu güzel müjdeniz için sonsuz teşekkürler!

Comments are closed.

SOSYAL MEDYADA BİZİ TAKİP EDEBİLİRSİNİZ

YASAL UYARI

Web sitemiz, kamuya genel bir bilgi sağlamak amacıyla hazırlanmıştır.
2013 © Tüm telif hakları Moda Hukuku Enstitüsü’ne aittir.
Moda Hukuku Enstitüsü web sitesinin kısmen ya da tamamen kopyalanması yasaktır ve aksi davranış telif hakkı ihlali teşkil eder.

open